ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
986
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
قراگوزلو است كه او از جمله خلفاى نور على شاهى است و در مراتب وحدت و طريقت و حقيقت ، با كمال آگاهى . در نظم غزليات با قدرتى بلانهايات [ 531 ] است و در تنظيم امور معاش ، با مهارتى فوق الغايات . چند سالى به والىگرى ولايت گيلان سرافراز بود ، تا از قرارى كه در اين نامه ثبت است ، به سببى از اسباب به دربار معدلت آيت آمده ، اقامت نمود . اكنون خويش را از جمله خلفاى سلسله جليله نعمت اللهى مىشمارد و اوقات شريف را مصروف تربيت سالكان اين طريق مىدارد . چهاردهم : حيدر قلى ميرزا المتخلّص به خاور « 1 » از حيثيت والده ماجده ، انجب از هر شاهزاده و والده معظمهاش صبيّه مرحوم مرتضى قلى خان قاجار عم بزرگوار صاحبقران آزاده كه سالها در دولت روسيه بهسربرد و در همانجا با صد هزاران حسرت بمرد . معزى اليه شاهزادهاى است به كمالات ظاهرى موصوف و به حسن اخلاق در ميان اهل آفاق معروف . در فن نظم ، طبع روشنى دارد و مضامين نيكو به وزن مىآورد . مدتى برحسب امر شاهنشاه زمان در ديار گلپايگان عراق در حكمرانى طاق بود و رفتار پسنديدهاش مشهور آفاق . با حقير الفت و اختصاصى خاص دارد و دقيقه [ اى ] از دقايق حفظ الغيب را فرو نمىگذارد . - اللهم احفظه . پانزدهم : نوّاب محمود ميرزا « 2 » از بطن مستوره بنى اسرائيليه مازندرانى و در مراحل جلالت و بزرگى صاحب قانون و رويه است . شاهزادهاى است غيور و پيوسته سرمست از باده غرور . با وجود خويش احدى را در روزگار موجود نمىشمارد و از مقام سلطنت پاى خود را فراتر نمىگذارد . در محفل شاهزادگان از ايشان دور نشسته حرفى از لا و نعم بر زبان نمىراند ، زيرا كه احدى را قابل به خاطب خويش نمىداند . بىنهايت مربى ارباب كمال بود و جمعى كثير از اهل هر فن را در دربار خويش پرستارى مىنمود . اكثرى از ارباب نظم و نثر
--> ( 1 ) . تولد : روز جمعه پانزدهم شهر صفر المظفر سنهء 1214 هجرى ( اكسير التواريخ ، ص 207 ) ( 2 ) . تولد : روز سهشنبه دوازدهم شهر صفر المظفر سنهء 1214 ( همان ، ص 204 ) .